អាល្លឺម៉ង់ចង់ចូលខ្លួនមកធ្វើជាអ្នកសម្របសម្រួល«ដោយស្មោះត្រង់» លើជម្លោះព្រំដែន កម្ពុជា-ថៃ ខណៈដែលអ្នកវិភាគមើលឃើញតួនាទីរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកមិនសូវសកម្ម ហើយចង់ឲ្យចិនដើរតួនាទីកាន់តែសំខាន់ឲ្យលើសពីការងារបែបប្រពៃណី។
នៅក្នុងដំណើរបំពេញបេសកកម្មទៅទីក្រុងញូវយ៉ក ដើម្បីចូលរួមកិច្ចប្រជុំបើកចំហកម្រិតខ្ពស់របស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសកម្ពុជា លោក ប្រាក់ សុខុន បានជួបជាលក្ខណៈទ្វេភាគីជាមួយមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់បរទេសជាច្រើន ដែលក្នុងនោះបញ្ហាព្រំដែន កម្ពុជា-ថៃ ត្រូវបានលើកឡើងក្នុងជំនួបជាមួយភាគីអាល្លឺម៉ង់, សហរដ្ឋអាមេរិក, និង ចិន។
នៅក្នុងជំនួបជាមួយអាល្លឺម៉ង់ លោក បា្រក់ សុខុន បានជជែកអំពីបញ្ហាព្រំដែនជាមួយលោក Gunther Krichbaum រដ្ឋមន្ត្រីប្រតិភូទទួលបន្ទុកអឺរ៉ុបនៃប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។
ក្រសួងការបរទេសបានថ្លែងថា៖ «នៅក្នុងជំនួបក្រៅផ្លូវការប្រកបដោយអត្ថន័យជាមួយ ឯកឧត្តម Gunther Krichbaum រដ្ឋមន្ត្រីប្រតិភូទទួលបន្ទុកអឺរ៉ុបនៃប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ [លោក Krichbaum] បានទទួលស្គាល់ពីសភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃស្ថានភាពព្រំដែនកម្ពុជា និងប្រជាជនភៀសសឹក។ ភាគីអាល្លឺម៉ង់បានលើកឡើងពី បំណងចង់ធ្វើជា អ្នកសម្របសម្រួលដោយស្មោះត្រង់ ដើម្បីរួមចំណែកដោះស្រាយបញ្ហានេះ»។
ក្នុងជំនួបជាមួយភាគីអាមេរិក លោក ប្រាក់ សុខុន បានជួបជាមួយលោក Michael George DeSombre ឧបការីរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក ទទួលបន្ទុក តំបន់អាស៊ីបូព៌ា និងប៉ាស៊ីហ្វិក។ ក្នុងជំនួបនេះ លោករដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស បានបញ្ជាក់ជាថ្មីថា កម្ពុជាវាយតម្លៃខ្ពស់ ចំពោះតួនាទីការទូតដ៏សកម្មរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ក្រោមការដឹកនាំរបស់ប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ ក្នុង ការសម្របសម្រួលជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ និងការគាំទ្រដល់ការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព ទីក្រុងគូឡាឡាំពួ។
ក្រសួងការបរទេសថ្លែងថា ភាគីសហរដ្ឋអាមេរិកបានលើកទឹកចិត្តឱ្យភាគី កម្ពុជា ថៃ គោរពតាមកិច្ចព្រមព្រៀងនេះឱ្យពេញលេញ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការប៉ះទង្គិចគ្នា។
ក្រសួងបន្តថា សហរដ្ឋអាមេរិកក៏«បានកោតសរសើរកម្ពុជាយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការបង្ក្រាបបទល្មើសតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត និងការអនុម័តច្បាប់ស្តីពីការប្រឆាំងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា»។
ចំណែកក្នុងជំនួបជាមួយលោក វ៉ាង យី រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសចិនវិញ លោក ប្រាក់ សុខុន បានថ្លែងអំណរគុណចិនចំពោះកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងក្នុងការសម្រុះសម្រួល និងសម្របសម្រួលឱ្យមានការឈប់បាញ់ និងដំណោះស្រាយប្រកបដោយ សន្តិភាពចំពោះជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។
លោក គិន ភា ប្រធានវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា បានថ្លែងថា សម្រាប់កម្ពុជាដែលជាប្រទេសស្រឡាញ់សន្តិភាព យន្តការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី នឹងស្វាគមន៍ភាគីទីបី មិនថាជាប្រទេស ឬជាអង្គការអន្តរជាតិណាទេ ដែលមានបំណងដោយស្មោះត្រង់ចូលរួមដោះស្រាយសម្របសម្រួលដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី។
លោក គិន ភា៖ «បើយើងពិនិត្យមើលទៅ អាល្លឺម៉ង់ក៏ជាប្រទេសដែលតែងតែគោរព និងតម្កល់សណ្ដាប់ធ្នាប់ពិភពលោកផ្អែកលើច្បាប់ គោរពធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ ហើយក៏យកចិត្តទុកដាក់ក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី។ អាល្លឺម៉ង់អាចមានឥទ្ធិពលខាងផ្នែកការទូត ខាងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងក្នុងឋានៈជាប្រទេសអំណាចកណ្ដាល ដែលមានសេដ្ឋកិច្ចធំនៅអឺរ៉ុប ជាឆ្អឹងខ្នងនៃសហភាពអឺរ៉ុប»។
លោកបន្តថា៖ «ប្រសិនបើអាល្លឺម៉ង់មានបំណងចូលរួមធ្វើជាអ្នកសម្របសម្រួលដោយស្មោះត្រង់ ខ្ញុំគិតថា វាជាបច្ច័យវិជ្ជមាន ហើយក៏ជាសម្ពាធការទូតមួយដែរដើម្បីប្រទេសថៃវិលត្រឡប់មករកតុចរចា ដោយផ្អែកលើលិខិតុបករណ៍អន្តរជាតិដែលភាគីទាំងពីរជាហត្ថលេខី និងលិខិតតូបករណ៍និងធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិដែលមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់ដោះស្រាយវិវាទអន្តរជាតិដោយសន្តិវិធី ផ្អែកលើការទូត និងការចរចាដោយសន្តិវិធី»។
សហរដ្ឋអាមេរិកធ្លាប់បានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការបញ្ឈប់ការប្រយុទ្ធគ្នារវាងប្រទេសទាំងពីរ តួយ៉ាងបទឈប់បាញ់ថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា អាចសម្រេចបានដោយសារតែប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក ដូណាល់ ត្រាំ បានទូរស័ព្ទទៅមេដឹកនាំកម្ពុជា និង ថៃ និងដោយមានការសម្របសម្រួលពីប្រធានអាស៊ាន។ លោក ត្រាំ ថែមទាំងបានធ្វើជាសាក្សីនៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងគួឡាឡាំពួ ថ្ងៃទី២៦ តុលា ទៀតផង។ ប៉ុន្តែ ភាពសកម្មរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកហាក់ថមថយនៅពេលខ្លួនកំពុងជាប់ដៃក្នុងសង្គ្រាមជាមួយអ៊ីរ៉ង់។ នេះបើតាមអ្នកវិភាគ។
លោក គិន ភា ថ្លែងថា សហរដ្ឋអាមេរិកនៅតែមានតួនាទីសំខាន់សម្រាប់ដំណោះស្រាយព្រំដែន កម្ពុជា-ថៃ ប្រសិនបើអាមេរិកមានយន្តការតាមដានលើអ្វីដែលខ្លួនបានជួយកាលពីមុន។
លោកថ្លែងដូច្នេះថា៖ «សហរដ្ឋអាមេរិកនៅតែមានតួនាទីសំខាន់ ប៉ុន្តែយើងចង់ឃើញសហរដ្ឋអាមេរិកដើរតួនាទីសកម្មជាងនេះ គឺលើសពីការជំរុញឲ្យគោរពបទឈប់បាញ់ និងកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពគូឡាឡាំពួរប៉ុណ្ណោះទេ។ យើងចង់ឲ្យសហរដ្ឋអាមេរិកមានយន្តការតាមដានថាតើភាគីណាអនុវត្ត និងភាគីណាមិនអនុវត្ត។ ក្នុងនាមពលរដ្ឋខ្មែរ យើងចង់ឲ្យសហរដ្ឋអាមេរិកដើរតួនាទីសកម្មជាងនេះក្នុងនាមជាប្រទេសមហាអំណាចទី១របស់ពិភពលោក ពិសេសគឺការជំរុញឲ្យបណ្ដារដ្ឋតូចៗក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី»។
លោក គិន ភា ក៏មើលឃើញតួនាទីសំខាន់របស់ចិន ក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះអន្តរជាតិធំៗ ជាពិសេសបញ្ហាសង្គ្រាមនៅក្នុងតំបន់។ ចិនគឺជាមហាអំណាចដែលផ្ដោតលើសណ្ដាប់ធ្នាប់ពិភពលោកដែលផ្អែកលើច្បាប់។ យ៉ាងណាក៏ដោយ លោកចង់ឃើញចិនដើរតួឲ្យលើសពីការងារការទូតបែបប្រពៃណី ហើយឈានដល់កិច្ចការទូតដែលសកម្មជាងមុន តាមរយៈការបង្កើតយន្តការបន្ថែមជាលក្ខណៈអន្តររដ្ឋាភិបាល និងចូលរួមជាមួយក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ានដើម្បីតាមដានស្ថានការណ៍ព្រំដែន។
លោកលើកទឹកចិត្តឲ្យប្រទេសចិន តាមដាន និង ជំរុញឲ្យប្រទេសកម្ពុជា និង ថៃ អនុវត្តតាមចំណុចកុងសង់ស៊ីសទាំង ៥ ចំណុច ដែលកម្ពុជានិងថៃបានសម្រេចនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំត្រីភាគី ហ្វូស៊ាន (Fuxian Consensus) កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែធ្នូ ២០២៥។ លោកថា ការអនុវត្តកុងសង់ស៊ីសនេះនឹងធានាបាននូវប្រក្រតីភាព និងស្ថិរភាពនៃបន្ទាត់ព្រំដែន និងទំនាក់ទំនងការទូតរវាងកម្ពុជា និងថៃ៕
