ខណៈដែលពេលវេលានៃការជ្រើសរើសសមាជិកសម្រុះសម្រួលទី៥ សម្រាប់យន្តការសម្រុះសម្រួលក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS) កាន់តែខិតជិតមកដល់ កម្ពុជាកំពុងដាក់ក្តីសង្ឃឹមយ៉ាងមុតមាំថា ដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធីនឹងត្រូវបានបង្កើតឡើងសម្រាប់តំបន់ទាមទារអធិបតេយ្យភាពត្រួតស៊ីគ្នា (OCA) ជាមួយប្រទេសថៃ។
តាមការប៉ាន់ស្មានមួយចំនួន តំបន់នោះអាចមានធនធានធម្មជាតិដែលមានតម្លៃរហូតដល់ ៣០០ ពាន់លានដុល្លារ។
នៅក្នុងកិច្ចសម្ភាសន៍ជាមួយស្ថានីយទូរទស្សន៍ CNC លោក កែវ រតនៈ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល បានពន្យល់ថា ផ្អែកតាមការសិក្សាជាច្រើន រួមទាំងការសិក្សារបស់ក្រុមហ៊ុនរុករកដ៏ល្បីល្បាញ Wood Mackenzie តំបន់ OCA មានផ្ទៃក្រឡា ២៦.០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ដែលមានទំហំប៉ុនទីក្រុងមូស្គូ។ ប្រសិនបើកម្ពុជានិងថៃព្រមព្រៀងគ្នាលើការធ្វើអាជីវកម្ម ទីតាំងនោះអាចផលិតឧស្ម័នធម្មជាតិបានរហូតដល់ ១២ ទ្រីលានហ្វីតគូប (12 Tcf) និងប្រេងកាតចំនួន ៧០០ លានបារ៉ែល។
លោកបានលើកឡើងថា៖ «ធនធានទាំងនេះត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថាមានតម្លៃចន្លោះពី ២៨០ ពាន់លាន ទៅ ៣០០ ពាន់លានដុល្លារ។ ប្រសិនបើធនធានទាំងនេះអាចត្រូវបានទាញយកមកប្រើប្រាស់ដោយជោគជ័យ វានឹងក្លាយជាការចាក់បញ្ចូលសាច់ប្រាក់យ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ដល់សេដ្ឋកិច្ចទាំងថៃ និងកម្ពុជា។ វាក៏នឹងនាំឱ្យតម្លៃថាមពលធ្លាក់ចុះ ជួយបង្កើនភាពប្រកួតប្រជែងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងជួយរុញច្រានសន្តិសុខថាមពលសម្រាប់អាស៊ានទាំងមូលផងដែរ»។
លោកបានបន្ថែមថា ការសម្រេចចិត្តរបស់កម្ពុជាក្នុងការងាកទៅរកនីតិវិធីសម្រុះសម្រួលរបស់ UNCLOS បានទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍ពីជុំវិញពិភពលោក ខណៈដែលពិភពលោកកំពុងមានវិបត្តិថាមពលសកលបណ្ដាលមកពីផលប៉ះពាល់នៃសង្គ្រាមរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ ដែលបានផ្ទុះឡើង និងស្ងប់ទៅវិញជាបន្តបន្ទាប់។
លោករដ្ឋមន្ត្រីបានពន្យល់ថា ក្នុងរយៈពេលពីរទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ មុនពេលប្រទេសថៃលុបចោលអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា (MoU 2001) ស្តីពីព្រំដែនសមុទ្រ កម្ពុជាបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា ដំណើរការនេះត្រូវតែរួមបញ្ចូលនូវចំណុចពីរគឺ៖ ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនច្បាស់លាស់ផ្អែកលើច្បាប់អន្តរជាតិ និង ការបែងចែកធនធានដែលមាន។
លោកថ្លែងថា៖ «សារព័ត៌មានថៃមួយចំនួនបាននិយាយថា ពួកគេចង់ដោះស្រាយតែរឿងព្រំដែនសមុទ្រប៉ុណ្ណោះ មិនមែនរឿងគ្រប់គ្រងធនធានទេ។ កម្ពុជាចង់ដោះស្រាយបញ្ហាទាំងពីរក្នុងដំណើរការតែមួយ គឺទាំងរឿងព្រំដែន និងរឿងធនធាន»។
លោកបានបន្ថែមថា៖ «ប្រសិនបើយើងមិនសម្រេចលើការគ្រប់គ្រងធនធានទេ វានឹងប្រៀបដូចជាការមានរបង ប៉ុន្តែមិនដឹងថាអ្នកណាជាម្ចាស់ផ្ទះដូច្នោះដែរ។ យើងត្រូវការរូបមន្តច្បាស់លាស់មួយ ដើម្បីសម្រេចថាតើធនធានទាំងនោះនឹងត្រូវបែងចែកយ៉ាងដូចម្តេច»។
លោកសង្ឃឹមថា សេចក្តីសម្រេចរបស់ UNCLOS នាពេលខាងមុខនឹងគ្របដណ្តប់លើបញ្ហាទាំងពីរ ស្រដៀងគ្នាទៅនឹងដំណោះស្រាយដែលសម្រេចបានដោយប្រទេសទីម័រឡេស្តេ និងអូស្ត្រាលី កាលពីឆ្នាំ ២០១៨ ដែរ។
កន្លងមក ទាំងកម្ពុជា និងថៃ សុទ្ធតែបានអនុញ្ញាតឱ្យក្រុមហ៊ុនប្រេងបរទេសធ្វើការរុករកធនធានសមុទ្រ ប៉ុន្តែសកម្មភាពទាំងនោះត្រូវបានពន្យារពេល និងបានរលាយសាបសូន្យទៅវិញ ដោយសារតែប្រទេសទាំងពីរមិនអាចឯកភាពគ្នាលើខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន ឬវិធីបែងចែកធនធាន។ នេះបើតាមលោក កែវ រតនៈ។
លោករដ្ឋមន្ត្រីបានបញ្ជាក់ថា៖ «កម្ពុជាសង្ឃឹមថា យន្តការ UNCLOS ដែលជាមាគ៌ាសន្តិវិធី និងស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ នឹងអនុញ្ញាតឱ្យភាគីទាំងពីរស្វែងរកនូវរូបមន្តសន្តិវិធីមួយ ដែលនឹងកំណត់ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន និងការបែងចែកធនធានឱ្យបានសមស្រប»៕
