ភ្នំពេញ៖ កម្ពុជាបានចេញលិខិតចំហរមួយផ្ញើទៅកាន់សហគមន៍អន្តរជាតិ ដោយចោទប្រកាន់ប្រទេសថៃថាបានឈ្លានពានដោយយោធាដែល «បានគ្រោងទុក វាយប្រហារទាំងកម្រោល និងមានចេតនា» តាមបណ្តោយព្រំដែនភាគខាងលិចរបស់កម្ពុជាចាប់តាំងពីថ្ងៃទី ៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥ ហើយព្រមានថា ភាពស្ងៀមស្ងាត់ ឬអសកម្មអាចធ្វើឱ្យខូចភាពជឿជាក់នៃសណ្តាប់ធ្នាប់ផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិ។
នៅក្នុងលិខិតនោះ កម្ពុជាបដិសេធការអះអាងណាដែលថាការប៉ះទង្គិចគ្នាគឺចៃដន្យ ឬមិនអាចគ្រប់គ្រងបាន ដោយអះអាងថា ប្រទេសថៃបានធ្វើសង្គ្រាមទាំងកម្រោលមួយ ដែលដុះចេញពីចេតនាពេញលេញរបស់ទីក្រុងបាងកក និងដែលត្រូវបានគិតគូរគ្រោងទុកជាមុនយ៉ាងល្អិតល្អន់បំផុតដោយកងទ័ពថៃ វាយប្រហារទាំងកងកម្លាំងដីគោក អាកាស និងកងទ័ពជើងទឹក។
យោងតាមលិខិតចំហរនេះ កងទ័ពថៃបានឈានចូលទឹកដីកម្ពុជា ដោតទង់ជាតិនៅលើដីកម្ពុជា និងបើកការវាយប្រហារមិនត្រឹមតែប្រឆាំងនឹងទីតាំងយោធាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជនស៊ីវិល ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ប្រាសាទ និងវិមានប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរផងដែរ។
លិខិតនោះបានបញ្ជាក់ថា៖ «គ្រប់ទីកន្លែងដែលកងទ័ពថៃឈ្លានពានប្លន់យកទឹកដីកម្ពុជា វាយបាននៅទីណាដោតទង់ជាតិថៃនៅទីនោះ»។
ការវាយប្រហារបានប៉ះពាល់ដល់ផ្ទះសម្បែង សាលារៀន វត្តអារាម ជំរំជនភៀសខ្លួន និងតំបន់បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ រួមទាំងវិមានដែលបានចុះបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក។
រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានរៀបចំលិខិតនេះឡើងដោយផ្អែកលើអ្វីដែលខ្លួនបានពិពណ៌នាថាជាសច្ចភាពជាមូលដ្ឋានចំនួនប្រាំ ដោយចាប់ផ្តើមពីការបដិសេធយ៉ាងដាច់អហង្ការចំពោះការចោទប្រកាន់ណាមួយថាកម្ពុជាជាអ្នកផ្តួចផ្តើមជម្លោះ។
លិខិតនេះបានអះអាងថា ក្នុងនាមជាប្រទេសតូច គឺតូចទាំងទឹកដី តូចទាំងសេដ្ឋកិច្ច តូចទាំងយោធា និងតូចទាំងមហិច្ឆតា និងសមត្ថភាពក្នុងការវាយប្រហារប្រទេសជិតខាង «ដែលមានអំណាចខ្លាំងជាងបីដង»។
លិខិតនេះបង្ហាញពីការអំពាវនាវម្តងហើយម្តងទៀតរបស់កម្ពុជាសម្រាប់ការដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនដោយសន្តិវិធី រួមទាំងការទទួលយកបទឈប់បាញ់នៅថ្ងៃទី ២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៥ និងសេចក្តីប្រកាសរួមសម្រាប់សន្តិភាពដែលបានចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី ២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២៥។
លិខិតនេះសួរថា៖ «បើកម្ពុជាពិតជាចង់បានសង្គ្រាម តើកម្ពុជាខិតខំបង្កើត និងរក្សាសន្តិភាព តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៨ ដើម្បីអ្វី?»។
នៅលើផ្នែកច្បាប់ កម្ពុជាបានបញ្ជាក់ជាថ្មីថា ជំហររបស់ខ្លួនត្រូវបានផ្អែកលើសន្ធិសញ្ញា និងផែនទីដែលទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ ជាពិសេសសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀមឆ្នាំ ១៩០៤ និង ១៩០៧ និងអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាឆ្នាំ ២០០០។
លិខិតនេះអះអាងថា ប្រទេសថៃពឹងផ្អែកលើផែនទីឯកតោភាគី ដោយគ្មាន «មូលដ្ឋាន» សម្រាប់ការចោទប្រកាន់ថា កម្ពុជាមានបំណងរំលោភលើអធិបតេយ្យភាពរបស់ថៃ។
លិខិតនេះក៏ផ្ទុយពីការពឹងផ្អែករបស់កម្ពុជាលើច្បាប់អន្តរជាតិជាមួយនឹងអ្វីដែលខ្លួនហៅថា ចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់ថៃចំពោះកម្លាំងយោធា។
ដោយសង្កត់ធ្ងន់លើរបួសផ្លូវចិត្តប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ប្រទេស កម្ពុជាបាននិយាយថា បទពិសោធន៍របស់ខ្លួននៃសង្គ្រាមពីរលើក និងការប្រល័យពូជសាសន៍រវាងឆ្នាំ ១៩៧៩ និង ១៩៩៨ បានធ្វើឱ្យសន្តិភាព និងស្ថិរភាពក្លាយជាអាទិភាពជាតិកំពូល។
លិខិតនោះបានលើកឡើងពីការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិចំពោះការប្តេជ្ញាចិត្តនេះ រួមទាំងពានរង្វាន់ទាក់ទងនឹងសន្តិភាពក្នុងឆ្នាំ ២០២១, ២០២៤ និង ២០២៥ ជាភស្តុតាងបន្ថែមទៀតថា កម្ពុជាមិនមានការលើកទឹកចិត្តណាមួយដើម្បីធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការងើបឡើងវិញរាប់ទសវត្សរ៍នោះទេ។
ការផ្ទុះឡើងវិញនៃសង្គ្រាមព្រំដែន ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ មករហូតដល់ពេលនេះ គឺនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ និងមេទ័ពកំពូលរបស់ថៃ បានប្រកាសសង្គ្រាមឱ្យយោធាថៃវាយប្រហារកម្ពុជាដោយពង្រីកវិសាលភាពតាមបណ្តោយព្រំដែនគោកជាង ៨០០គីឡូម៉ែត្រ និងបើកប្រតិបត្តិការយោធាវាយលុកចូលជ្រៅជាង ៨០-៩០ គីឡូម៉ែត្រដីមកក្នុងអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា។
លិខិតនោះអះអាងថា ប្រតិបត្តិការទាំងនេះពាក់ព័ន្ធនឹងយន្តហោះចម្បាំង F-16 និង Gripen គ្រាប់បែកចង្កោម ផ្សែងពុល ដ្រូនពិឃាដ ដ្រូនទម្លាក់គ្រាប់បែក យន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក កាំភ្លើងធំ កាំភ្លើងត្បាល់ រ៉ុកកែតចម្ងាយឆ្ងាយ រថក្រោះ រថពាសដែក ព្រមទាំងកម្លាំងទ័ពថ្មើរជើង ដើម្បីបំផ្លាញទាំងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស៊ីវិលដូចជាស្ពានថ្នល់ សាលារៀន វត្តអារាម ជំរំជនភៀសខ្លួន និងលំនៅដ្ឋានប្រជាជន ហើយបន្តបដិសេធមិនគោរពបទឈប់បាញ់។
លិខិតនោះបានអះអាងថា «ទង្វើទាំងនេះមិនអាចត្រូវបានកំណត់ថាជាការអនុវត្តសិទ្ធិការពារខ្លួនក្រោមច្បាប់អន្តរជាតិបានទេ» ដោយហៅពួកគេថា «ជាការឈ្លានពានប្រដាប់អាវុធដោយចេតនា និងជាក់ស្តែងប្រឆាំងនឹងអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា»៕Phnompenh post