ខេត្ដបាត់ដំបង៖ ក្រោមកម្ដៅថ្ងៃនៃខែកុម្ភៈដែលកំពុងកើនឡើងនៅក្នុងភូមិសំរោង អ្នកស្រី អ៊ុន អាត អាយុ ៥៦ ឆ្នាំ កំពុងមើលថែសួនដំណាំតូចមួយដែលជួលពីអ្នកភូមិដោយបេះបោចស្មៅពីរងជី និងស្ពៃរបស់អ្នកស្រី។
អ្នកស្រីមិនមានដីសម្រាប់ដាំដំណាំក្រៅពីដីផ្ទះដែលរស់នៅជាមួយកូនប្រាំបីនាក់របស់អ្នកស្រីទេ។ រដូវកាលនីមួយៗពឹងផ្អែកលើដីជួល ទឹកមិនប្រាកដប្រជា និងដំណាំផុយស្រួយ។
អ្នកស្រី អាត បានប្រាប់ភ្នំពេញប៉ុស្ដិ៍ថា៖ «ខ្ញុំជួលដីគេអ្នកភូមិដាំដំណាំ ក្រៅពីការស៊ីឈ្នួលគេ។ ចំណូលតិចតួចពីការលក់ដូរបន្លែនេះអាចជួយផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារ ឱ្យកូនបានទៅរៀន។ កូនៗខ្លះស៊ីឈ្នួលគេលក់ដូរនៅភ្នំពេញ ដែលប្រសើរជាងការដាំដំណាំ។ ជួនកាល នៅខែនេះ វាងាប់អស់ ដោយអត់មានទឹកគ្រប់គ្រាន់»។
រឿងរ៉ាវរបស់អ្នកស្រី អាត មិនខុសពីប្រជាកសិករខ្នាតតូចដទៃទៀតនៅទូទាំងតំបន់អាងទន្លេសាបរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ជាកន្លែងដែលពួកគេប្រឈមមុខនឹងទំហំដីតូចចង្អៀត សីតុណ្ហភាពកើនឡើង និងការកើនឡើងនៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។
យ៉ាងណាក៏ដោយ នៅក្នុងភូមិដូចជាភូមិសំរោង ការផ្លាស់ប្តូរដ៏ស្ងប់ស្ងាត់មួយកំពុងកើតឡើង ការផ្លាស់ប្តូរមួយដែលបានរីកចម្រើនពីជំនួយគ្រួសារតិចតួចទៅជាសមាគមកសិករធំមួយ ដែលមានដើមទុនបង្វិលជាង ២០ លានដុល្លារ។
នៅថ្ងៃទី ២០ ខែកុម្ភៈ លោកស្រី យ៉ាសមីន ស៊ីឌីគិ នាយិកាធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី (ADB) ប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា បានដឹកនាំដំណើរទស្សនកិច្ចប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយទៅកាន់ភូមិសំរោង ក្នុងស្រុកថ្មគោល ជាកន្លែងដែលសមាជិកនៃសមាគមកែលម្អជីវភាពកសិករ (FLIA) គឺជាផ្នែកមួយនៃគម្រោងកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ និងអភិវឌ្ឍន៍កសិករខ្នាតតូចនៅទន្លេសាប។
លោកស្រី ស៊ីឌីគិ បានថ្លែងថា៖ «នៅទីនេះដើម្បីធ្វើការជាមួយក្រុមជីវភាពរបស់ស្ត្រីតាមរយៈមូលនិធិជីវភាពសហគមន៍ ដែលពិតជាផ្តល់ធនធានតិចតួច។ យើងកំពុងនិយាយអំពីការផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានតិចតួច ដើម្បីគាំទ្រស្ត្រីឱ្យចូលទៅក្នុងអ្វីដែលខ្ញុំហៅថាជាជំហានដំបូងឆ្ពោះទៅរកសហគ្រិនភាព»។
កម្មវិធីស្នូលនៃគំរូនេះគឺជាគោលការណ៍សាមញ្ញមួយ៖ ការគាំទ្រតិចតួច និងមានរចនាសម្ព័ន្ធដល់កសិករក្រីក្របំផុត រួមផ្សំជាមួយនឹងការបណ្តុះបណ្តាល ការទទួលខុសត្រូវ និងភាពជាម្ចាស់សហគមន៍ អាចកសាងភាពធន់រយៈពេលវែង។
តាមរយៈគម្រោងនេះ គ្រួសារក្រីក្រ ១ និង គ្រួសារក្រីក្រ ១ ទទួលបានថវិកាចំនួន ២៤០ ដុល្លារជាបីដំណាក់កាល ដែលភ្ជាប់ទៅនឹងដំណាក់កាលសំខាន់ៗច្បាស់លាស់។
កសិករដាំបន្លែខ្នាតតូចម្នាក់កំពុងប្រមូលផលជីរបស់គាត់នៅភូមិសំរោង។ រូបថត ហុង រស្មី
ថវិកាចំនួន ១០០ ដុល្លារដំបូងត្រូវបានចែកចាយបន្ទាប់ពីការបង្កើតក្រុមជាផ្លូវការ និងការទទួលស្គាល់ឃុំ។ ថវិកាចំនួន ៨០ ដុល្លារទៀតត្រូវបានចែកចាយបន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការបណ្តុះបណ្តាលអក្ខរកម្មហិរញ្ញវត្ថុ ហើយថវិកាចុងក្រោយចំនួន ៦០ ដុល្លារត្រូវបានចែកចាយបន្ទាប់ពីកសិករបានបញ្ចប់ការបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេសកសិកម្មស្របតាមផែនការអាជីវកម្មរបស់ពួកគេ។
លោក នី គឹមសាន អនុប្រធានលេខាធិការដ្ឋាននៃគណៈកម្មាធិការជាតិសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍប្រជាធិបតេយ្យថ្នាក់ក្រោមជាតិ បាននិយាយថា ការគាំទ្រនេះគឺផ្ដោតលើប្រជាកសិករខ្នាតតូច។
លោកបានពន្យល់ថា៖ «ការគាំទ្រដែលផ្តល់ជូនដល់ជនក្រីក្របំផុតមិនមែនជាការគាំទ្រពេញមួយជីវិតនោះទេ ប៉ុន្តែជាការបំពេញបន្ថែមដល់ជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់ពួកគេ។ ពួកគេមានដីតូចៗ។ ពួកគេត្រូវការប្រាក់ពីរបីរយដុល្លារដើម្បីទិញធាតុចូលកសិកម្ម។ ការគាំទ្រនេះគឺសមាមាត្រទៅនឹងសមត្ថភាពរបស់ពួកគេ»។
សម្រាប់ស្ត្រីដូចជា អ្នកស្រី អ៊ុន អាត ជំហានដំបូងនោះមានសារៈសំខាន់។
លោកស្រី ស៊ីឌីគី បានបន្ថែមថា ការគាំទ្រនេះអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេអភិវឌ្ឍជំនាញជាក់ស្តែង រៀនបច្ចេកទេសដាំដុះ និងលក់ផលិតផលស្រស់ៗនៅក្នុងទីផ្សារក្នុងស្រុក។
លោកស្រីបញ្ជាក់ថា៖ «ទោះបីជាប្រាក់ចំណូលមានកម្រិតមធ្យមក៏ដោយ វាអាចអនុញ្ញាតឱ្យស្ត្រីម្នាក់មកពីគ្រួសារដែលមានប្រាក់ចំណូលទាបបញ្ជូនកូនរបស់គាត់ទៅសាលារៀន។ នោះគឺជាលទ្ធផលដ៏អស្ចារ្យមួយ»។
ចាប់តាំងពីបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ២០១៧ សមាគមកសិករ (FLIA) បានពង្រីកនៅទូទាំងខេត្តចំនួនប្រាំពីរ និងឃុំចំនួន ២៧០។
សព្វថ្ងៃនេះ វារួមបញ្ចូលក្រុមកែលម្អជីវភាពចំនួន ១៩០៦ និងឈរជាសមាគមកសិករធំជាងគេរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។
តួលេខនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីវឌ្ឍនភាពគួរឱ្យកត់សម្គាល់។ ភាពក្រីក្រក្នុងចំណោមគ្រួសារសមាជិក FLIA បានធ្លាក់ចុះ ៣៩ ភាគរយរវាងឆ្នាំ ២០១៧ និង ២០២៤។
កសិករជាង ២៥០០០ នាក់ត្រូវបានបណ្តុះបណ្តាលក្នុងវិស័យកសិកម្មឆ្លាតវៃអាកាសធាតុតាមរយៈទីតាំងបង្ហាញជាង ១០០០ កន្លែង។
កសិករបានផលិតគ្រាប់ពូជស្រូវដែលមានគុណភាពចំនួន ៦៧៤៩ តោន ដែលលើសពីគោលដៅសម្រាប់ពូជដែលមានវិញ្ញាបនបត្រ និងចុះបញ្ជី។
ដើម្បីពង្រឹងការចូលទៅកាន់ទីផ្សារ ក្រុមកែលម្អទីផ្សារចំនួន ៤៤៨ ត្រូវបានបង្កើតឡើងជាមួយសមាជិកជាង ១៨០០០នាក់ ដោយពួកគេទទួលបានការគាំទ្រពីផ្លូវជនបទដែលជួសជុលឡើងវិញ ឬសាងសង់ថ្មីប្រវែង ៨៧០ គីឡូម៉ែត្រ។
កម្មវិធីចូលប្រើទូរស័ព្ទចល័តឃុំដែលមានមូលដ្ឋានលើ ICT ឥឡូវនេះផ្តល់ព័ត៌មានទីផ្សារជាក់ស្តែងនៅទូទាំងឃុំចំនួន ២៧០។
ប៉ុន្តែកំណើនដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់បំផុតរបស់សមាគមគឺផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ។ ដើមទុនបង្វិលផ្ទៃក្នុងរបស់ FLIA បានកើនឡើង ៦៩ ភាគរយ ដោយកើនឡើងពី ១១,៣ លានដុល្លារដល់ជាង ១៩ លានដុល្លារនៅចុងឆ្នាំ ២០២៥ និងហើយឥឡូវកើនលើសពី ២០ លានដុល្លារ រួមទាំងកំណើនជាបន្តបន្ទាប់។ ដើមទុនជាកម្មសិទ្ធិរបស់សមាជិក មិនមែនអ្នកបរិច្ចាគទេ។
លោកស្រី ស៊ីឌីគិ បានបន្ថែមថា៖ «នេះគឺជាមូលនិធិផ្ទាល់ខ្លួនរបស់សហគមន៍។ វាមិនមែនជាកម្មសិទ្ធិរបស់ភ្នាក់ងារខាងក្រៅទេ។ ជាមួយនឹងភាពជាម្ចាស់សហគមន៍ តម្លាភាពត្រូវបានបង្កើន»។
នៅក្នុងខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ FLIA បានដាក់ឱ្យដំណើរការមូលនិធិការពារជីវភាពរស់នៅដែលដឹកនាំដោយសហគមន៍ ជាគម្រោងធានារ៉ាប់រងអាយុជីវិតខ្នាតតូច ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីការពារបំណុលកើនឡើង នៅពេលដែលមេគ្រួសារស្លាប់។
សមាជិកចូលរួមវិភាគទានប្រហែល ៥ដុល្លារជារៀងរាល់ឆ្នាំ និងទទួលបានសំណងប្រហែល ៥០០ដុល្លារ នៅពេលបង្ហាញសំបុត្រមរណភាព។
គិតត្រឹមខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥ សមាជិកជិត ២៥០០០នាក់ បានចុះឈ្មោះ ដោយមានសមាជិកសរុបជាង ១២ម៉ឺនដុល្លារ ដោយមាន ១៨៨គ្រួសារទទួលបានសំណងរួចហើយ។
ការទូទាត់នេះអនុញ្ញាតឱ្យក្រុមនានាលុបចោលប្រាក់កម្ចីដែលមិនទាន់សង ខណៈពេលដែលផ្តល់ការគាំទ្រភ្លាមៗសម្រាប់ថ្លៃបុណ្យសព និងតម្រូវការជាមូលដ្ឋាន។
មិនដូចមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុប្រពៃណី ដែលអាចធ្វើឱ្យបំណុលកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរក្នុងអំឡុងពេលមានវិបត្តិ មូលនិធិនេះផ្តោតលើការការពារហានិភ័យជាជាងការពង្រីកឥណទាន។
សម្ពាធអាកាសធាតុនៅតែជាបញ្ហាប្រឈមចម្បង។ នៅពេលដែលសីតុណ្ហភាពកើនឡើង ដំណាំបន្លែទទួលរងផលប៉ះពាល់ ហើយស្រះស្តុកទឹកក៏រីងស្ងួត។
លោកស្រី ស៊ីឌីគិ បានកត់សម្គាល់ថា ការវិនិយោគនាពេលអនាគតនឹងផ្តោតកាន់តែខ្លាំងឡើងលើការសម្របខ្លួនទៅនឹងអាកាសធាតុ រួមទាំងពូជដំណាំដែលធន់ទ្រាំ និងម៉ាស៊ីនបូមទឹកដែលដំណើរការដោយថាមពលព្រះអាទិត្យ ដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើប្រេងម៉ាស៊ូត។
លោកស្រីបានបន្ដថា៖ «កសិកម្មទំនងជាវិស័យមួយដែលងាយរងគ្រោះខ្លាំងទាក់ទងនឹងផលប៉ះពាល់អាកាសធាតុ។ ដូច្នេះយើងត្រូវតែកសាងភាពធន់ ហើយក៏ពិនិត្យមើលប្រភពចំណូល និងជំនាញជំនួសផងដែរ»។
យ៉ាងណាក៏ដោយ ការផ្លាស់ប្តូរកាន់តែស៊ីជម្រៅអាចនឹងកើតឡើង។ នៅពេលសួរថាតើកសិករចង់ឱ្យកូនៗរបស់ពួកគេបន្តដាំបន្លែដែរឬទេ លោកស្រី ស៊ីឌីគិ បាននិយាយថា ចម្លើយភាគច្រើនគឺ «ទេ»។ ជាកស្ដែងអ្នកស្រី អ៊ុន អាត បានបន្ទរថា កូនៗរបស់អ្នកស្រីស្វែងរកការងារដែលមានប្រាក់ឈ្នួលនៅក្នុងរដ្ឋធានី។
លោកស្រី ស៊ីឌីគិ បានថ្លែងថា៖ «នៅពេលដែលមនុស្សផ្លាស់ប្តូរទៅជាវិជ្ជាជីវៈដែលមានសុវត្ថិភាពជាងមុន យើងអាចឃើញទំហំកសិដ្ឋានធំជាងនេះ យន្តការកាន់តែច្រើន និងផលិតកម្មដែលមានតម្លៃខ្ពស់ជាងមុន។ នោះអាចជំរុញវិស័យកសិកម្មរបស់កម្ពុជាបង្កើនខ្សែសង្វាក់ រួមទាំងតម្លៃបន្ថែម»។
ការផ្លាស់ប្តូរបែបនេះអាចទាក់ទាញការវិនិយោគពីវិស័យឯកជនកាន់តែច្រើននៅក្នុងទីផ្សារកែច្នៃ វេចខ្ចប់ និងនាំចេញ ជាពិសេសនៅពេលដែលផលិតកម្មកាន់តែមានភាពជឿជាក់ និងធន់នឹងអាកាសធាតុ។
លោកស្រីបានកត់សម្គាល់ថា ក្រោមទិសដៅផែនការរបស់ ADB សម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៦ ការបង្ហាញពីផលប៉ះពាល់នៃការអភិវឌ្ឍច្បាស់លាស់បានក្លាយជារឿងសំខាន់ជាងពេលណាៗទាំងអស់។
ដើម្បីធានាបាននូវលទ្ធផលយូរអង្វែង លោកស្រីបាននិយាយថា ADB កំពុងផ្តោតលើការកសាងសមត្ថភាពស្ថាប័ន និងសហគមន៍ លើកកម្ពស់កិច្ចសហការដំបូងៗ ការធ្វើឱ្យដំណើរការមានភាពរលូន និងលើកកម្ពស់វប្បធម៌នៃការរៀនសូត្រ និងនវានុវត្តន៍ ដោយផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ប្រកបដោយការផ្លាស់ប្តូរ និងចីរភាពដល់សហគមន៍ដែលខ្លួនគាំទ្រ។
នៅខេត្តកំពង់ធំក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ លោកស្រី ម៉ន លក្ខិណា នាយក FLIA ដែលត្រូវបានជាប់ឆ្នោតសម្រាប់អាណត្តិបីឆ្នាំ បានដាក់សហគមន៍នេះឱ្យគ្រប់គ្រងដោយកសិករ និងផ្តោតលើជីវភាពរស់នៅ កំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងសុខុមាលភាពសង្គម។
តាំងពីឆ្នាំ ២០១៧ សមាគមកសិករ (FLIA) បានពង្រីកនៅទូទាំងខេត្តចំនួនប្រាំពីរ និងឃុំចំនួន ២៧០ ជាមួតក្រុមកែលម្អជីវភាពចំនួន ១៩០៦ ក្រុម។ រូបថត ហុង រស្មី
ក្រោមផែនការប្រាំឆ្នាំបច្ចុប្បន្នរបស់ខ្លួនដល់ឆ្នាំ ២០២៨ FLIA មានគោលបំណងកាត់បន្ថយសមាមាត្រនៃអ្នកកាន់ប័ណ្ណក្រីក្រ ក្នុងចំណោមសមាជិកពី ៤៥ ភាគរយមកត្រឹម ២០ ភាគរយ ដោយពង្រឹងក្រុមសន្សំ ពង្រីកឱកាសអាជីវកម្ម និងកែលម្អសមត្ថភាពគ្រប់គ្រង។
អ្នកស្រី លក្ខិណា បានថ្លែងថា៖ «គោលដៅទាំងនេះពាក់ព័ន្ធនឹងការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រដោយកាត់បន្ថយអ្នកកាន់ប័ណ្ណក្រីក្រ បច្ចុប្បន្នពី ៤៥ ភាគរយមកត្រឹម ២០ ភាគរយតាមរយៈការពង្រឹងក្រុមសន្សំ គំនិតផ្តួចផ្តើមផ្តល់អំណាច និងការពង្រីកឱកាសអាជីវកម្មសម្រាប់ក្រុមការងារ»៕